Kalp-Damar/Metabolik Riskin Daha Ayrıntılı Değerlendirilmesinde Kullanılan Kan Testleri

Lipoprotein(a) – Lp(a):  Büyük ölçüde genetik olarak belirlenen bir lipoproteindir. Yüksek olması kalp krizi, inme ve aterosklerotik damar hastalığı riskini artırabilir. Beslenme ve egzersiz Lp(a)'yı genellikle çok az değiştirir. Güncel AHA kılavuzu erişkinlerde en az bir kez ölçülmesini öneriyor; ≥125 nmol/L (yaklaşık 50 mg/dL) risk artırıcı kabul ediliyor.

Apolipoprotein B – ApoB: LDL, VLDL ve diğer aterojenik parçacıkların üzerinde bulunan proteindir. Basitçe, kandaki damar duvarına kolesterol taşıyabilen parçacıkların sayısı hakkında fikir verir. Bazı kişilerde LDL-kolesterol normal görünmesine rağmen ApoB yüksek olabilir. Özellikle trigliserid yüksekliği, diyabet veya çok düşük LDL düzeylerinde ek risk değerlendirmesinde yararlıdır.

Homosistein: Bir aminoasit metabolizma ürünüdür. B12, B6 veya folat eksikliklerinde

yükselebilir; böbrek fonksiyonları ve genetik faktörler de etkileyebilir. Yüksek değerler damar

hastalıklarıyla ilişkilendirilmiştir, fakat genel toplumda rutin kalp-damar taraması olarak

önerilmez; yüksek çıkması tek başına "damar hastalığı var" anlamına gelmez.

HbA1c: Son yaklaşık 2–3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösterir. Diyabet/prediyabet açısından oldukça önemli bir testtir. Genel tanı sınırları: <%5,7 normal, %5,7–6,4 prediyabet, ≥%6,5 diyabet aralığıdır; tanı gerektiğinde klinik duruma göre doğrulanır.

Hassas CRP – hs-CRP:  Vücuttaki düşük düzeyli inflamasyonu (iltihabi aktiviteyi) ölçer. Kalp-damar risk değerlendirmesinde ek bilgi sağlayabilir. Ancak CRP kalbe özgü değildir; enfeksiyon, romatizmal hastalık, yakın zamanda geçirilen hastalık gibi birçok durumda yükselebilir. Bu nedenle tek başına yorumlanmaz.

PLAC Test / Lp-PLA2:  Lipoprotein-associated phospholipase A2 adlı enzimi ölçer. Damar duvarındaki aterosklerotik süreç ve inflamasyonla ilişkilidir ve diğer risk faktörleriyle birlikte koroner kalp hastalığı riskinin değerlendirilmesine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiştir. Ancak günümüzde Lp(a), ApoB, standart lipid profili ve gerektiğinde koroner kalsiyum skoru gibi göstergeler klinik karar vermede daha merkezi konumdadır.

•   Lp(a) daha çok genetik riski,
•   ApoB aterojenik parçacık yükünü,
•   HbA1c şeker metabolizmasını,
•   hs-CRP ve PLAC inflamasyon/damar sürecini,
•   Homosistein ise vitamin-metabolizma ve bazı damar risklerini değerlendirmeye yardımcı olur.